08 April 2016
  • 994 ნახვა

თამარ ბოლქვაძის ბლოგი "ბაბუაჩემის შემოდგომა ანუ ხსოვნის საფეხურები"

   ჩემს გურულ ბაბუას პირველი შვილიშვილი ბიჭი უნდოდა, მაგრამ მე გავჩნდი!.. ბაბუმ იხტიბარი არ გაიტეხა და ცოტა რომ წამოვიზარდე მაინც იმას მასწავლიდა, ბიჭისთვის რომ იქნებოდა უფრო უპრიანი... ზაფხულობით მშობლების გარეშე გურიაში გამწესება დიდად არ მხიბლავდა, მაგრამ, ერთ ზაფხულს ჩემმა მშობლებმა თბილისის ხვატს გურიის ჩერო რომ ამჯობინეს, ასე აღმოვჩნდი ბებია-ბაბუის კალთაში. როგორი იყო ეს „კალთა“ საკუთარ თავთან ერთად თქვენც გიამბობთ...

სოფლის ბავშვები ჯერ შორიდან მზვერავდნენ, შემოყოფდნენ მეჩხერ ღობეში თავს და „ვინცხა გოგონას“ მეძახდნენ. ბებია სულ მაქეზებდა, - მიდი, ნენა, გეერიე ბაღნებშიო!
ჰოდა, მეც გავერიე, მაგრამ, ვაი ამ გარევას! პირველივე დახუჭობანა იმით დამთავრდა, რომ მკრეს ხელი და დედა ღორი რომ ტალახის აბაზანას იღებდა, იმ ტლაპოში აღმოვჩნდი... არა და, ახალი დაბანილ-გაქუთქუთებული, თავზე ძმარგადანავლები...
შეიცხადა, მარა, რა შეიცხადა ფატიმ, 2 წუთში მთელი სოფელი ჩვენს ჭიშკართან გაჩნდა. რომ გაიგეს, რაც მოხდა, კი ატყდა ერთი სიცილ-ხარხარი, მაგრამ, აბა, ერთი ჩემთვის ეკითხათ? არავის დანახვა არ მინდოდა, ტალახისფერი ცრემლებით ვტიროდი და თბილისში მინდა- მეთქი, გავიძახოდი... დაფაცურდა ბაბუა, დაანთეს შუა ცეცხლი, გამიცხელეს წყალი და დიდ მამაპაპურ აბაზანაში მაბანავეს. ბოლოსკენ ბებიამ თავზე კვერცხი დამატეხა, თმას გაგისლიკინებსო. ახლა, ამაზე მოვრთე ბღავილი - არ ვუყვარვარ ფატი ბებიას, კვერცხებს მამტვრევს თავზე -თქო. მოკლედ, ასე იყო თუ ისე, ტლაპოს ინციდენტი ამით ამოიწურა, ფატის შიშით ვინღა გაბედავდა ჩემს ხელყოფას. მეორე დღიდან აღარ მეძახდნენ „ვინცხა ბაღანას“. ასე მივიღე ამ გაფრონცქილმა თბილისელმა  გურულ ტლაპოში ნათლობა...
ბაბუა ყოველ წელს ხდიდა არაყს თითქმის ყველაფრისგან, თუ რამე ხილი იყო ეზოში. პირველად მაშინ გავიგე, რა ხილი იყო კურკანტელი და კორკიმელი. ეზოს განაპირას დიდი მუხა იდგა, პატარა რუც მოწანწკარებდა (სანამ ერთმა თვალნავსმა მეზობელმა არ გადაუკეტა გზა) და სწორედ ამ მუხის ჩეროში დგამდა ალიოშა ბაბუ არყის სახდელ აპარატს, სამფეხა ჯორკოებს, ტაბლას, ზედ არყის მომყოლებად წოდებულ მისაჭმელსაც  და იწყებდა ჩემს დამოძღვრას. - თამრიკა, ბაბუ, არაყი პაწა ჭიქებით უნდა დაილიოს, სათითეებით, სასმელი კი არ უნდა მოგერიოს, შენ უნდა მოერიო მასო, ქართული სუფრა მარტო სმა-ჭამა კარაა, აგი ურთიერთობაა, ჭკვა-გონების ვარჯიშია და კარგად დამაყურე ბაბუ, ზღაპრული ჯინივით სიყვარულის ამოსვლაა დოქიდანო!.. მერე მოყვებოდა სადღეგრძელოების რიგითობას, რომელი უნდა გეთქვა პირველი, მეორე, მესამე და რატომ.  გადმოდგებოდა ფატი ბებია აივანზე და სულ გააბდლდი აგი ბერიკაცი, ბიჭი კი არაა აი, ბაღანა, გოგოა, გოგოო! - შეახსენებდა ქართული სუფრის მადლსა და მარილში ჩემს გამათვითცნობიერებელს. 
  გამოხდა ხანი და კი გამომადგა ბაბუაჩემის „სწავლანი ქართულ სუფრასა ზედა“. მთლად სიმონიკა სხირტლაძეობას ვერ დავიკვეხნი, მაგრამ, ალიოშა რომ არ დაიწუნებდა, ისეთი თამადა კი გამოვდექი სადაქალ-საახლობლოში, თან იმასაც მოეფინა ნათელი ყველა სასმელს რატომ მირჩევნია „ოტკა“...
  ბაბუას არყის გამოხდას მთლად უმტკივნეულოდ არ ჩაუვლია. ერთ მშვენიერ დღეს მე შევიქენი ამ ერთმანეთს ტკბილად შებერებულთა ჩხუბის მიზეზი. ბაბუამ ერთი სათითე მომაწოდა, ერთი სახარება შეგვეწიოსო და მეც გადავკარი. ასე 9-10 წლის კი ვიქნებოდი უკვე. ჯერ ნაპერწკლები გადმომცვივდა, მერე მდუღარება ჩამესხა საყლაპავში და ამ დროს გადმოდგა ბებია ფატი აივანზე. ჩემი ორბიტიდან გადმოცვენილი თვალები რომ დაინახა, კი მიხვდა, რაც მჭირდა...
-ალიოშა, შენ მეესპე შენს პატრონს, შენ გამოგწვას ყრონტი მაგ ბრაზივით არაყმა ისთე, რაფერც ჩემს ანგელოზივით ბაღანას, ტიტუ, ტიტუ, დამაფსე ქალი ხომ,  ამას რომ რამე მუუვიდეს, გადაგასხამ მაგ სასიკტილე ოტკას და წაგიკიდებ ცეცხლსო!!! -
  ამ ყველაფერს ისე დამაჯერებლად ამბობდა ფატი, რომ ალიოშას ცოტა არ იყოს, ემცხეთა ასეთი პერსპექტივა. მტაცა ხელი და იქვე მდგარი თუნგიდან მასხურა ცივი წყალი, მერე საფეთქლები დამიზილა, მერე პირში სულიც მიბერა და როგორც იქნა, მომასულიერა. მთელი საღამო არც ნარდი უთამაშია მეზობელთან, არც ტელევიზირისთვის შეუხედავს, იჯდა ასე, დარცხვენილი ბავშვივით კუთხეში. ძილის წინ ერთი კი წამოილუღლუღა, რამ გამააბდლა ამ ხნის კაციო...
  სამაგიეროდ, მეორე დღეს კაი ხნის დანაპირები ნარდის თამაში მასწავლა. ნეკა თითზე ფრჩხილი ჰქონდა წაზრდილი და ისე ოსტატურად გააპარებდა იმ ფრჩხილით ქვას, რომ ვერაფრით მიხვდებოდი, მაგრამ, მე რისი მაკვარანცხი ბაღანა ვიყავი, ბაბუს ეშმაკობა არ შემენიშნა.  ქვას რეიზა მპარავ ბაბუ-მეთქი? - ვიკითხე და იქ დაესვა წერტილი ჩემს დიდ მონარდედ ქცევას...
კარგად მღეროდა ალიოშა ბაბუ, ბუბუნა ხმა ჰქონდა, სოფელში განთქმული ბანი იყო. ღობეს წნავდა თუ წალდს ლესავდა, ისე ჩაიუბუნებდა, არაფერი ჯობდა მის მოსმენას... საოცრად გულთბილი და გულჩვილიც იყო. პატარა რაღაცაზე თვალზე კურცხალი ადგებოდა. ძაღლი გვყავდა ეზოში, სახელად გვაჯი. ერთხელ ვკითხე ბაბუს, ამ ძაღლს დაგვაჯულის არაფერი ეტყობა და ეს სახელი რატომ შეარქვი-მეთქი? 
  -ბაბულიკა, ახლა კია ტანადი და თვალადი, მარა, რომ მევიძიე, იმფერი იყო, სახლში არ შემოიშობოდა, გატყაული, დაჩორთვილი, ფეხებდაბრეცილი, მარა, თვალები ჰქონდა ნამეტანი საწყალი და  ჭკვიანი. ჩემზა  ვთქვი, - ამ ლეკვს ისეთ ძაღლად ვაქცევ, იქეთ დაჰყეფს მის ბედს-თქვა და ქეც მეიყარა ამფერი... 
  გვაჯიმ ჯერ ბაბუა გაისტუმრა იმ ქვეყნად, ისე იტირა პატრონი, კინაღამ ჩვენს გადასულს მივეწიეთ... ჩემს დაბადების დღეს გარდაიცვალა ალექსანდრე ბოლქვაძე... წინათგრძნობითაც გვაჯიმ გვაჯობა... ჩემი ძმა რომ დაიღუპა, სანამ  რამეს გავიგებდით, სამი დღე არც ჭამა და არც წყალს დააკარა პირი... გვიან მივხვდით, თურმე რატომ... 
  სამფეხა სკამი გამიგია, მაგრამ სამფეხა კატა -არა. ისიც შეიკედლა ბაბუს მოწყალე გულმა. სამფეხა კი იყო, მაგრამ სნაიპერივით ნადირობდა თაგვებზე. ისიც მახსოვს სამფეხა კატამ ოთხფეხა გვაჯის ხეზე როგორ აასწრო და იქიდან იქედნურად გადმოხედა... ეზოში ზღარბიც დაბაჯბაჯებდა. გამოვეკიდე, დაჭერა მინდოდა, მაგრამ ბებიამ შეგორგლილი ჩაიგორა კალთაში. ცოტა ხანს მათვალიერებინა, მერე მითხრა - ამასაც ქე ჰყავს, ნენა, მისი ბაღნები და აგი ვაშლები, ზურგზე რომ მოუკოტავებია, იმიზა უნდა, გოუშვათ ახლა მიზდაო... ჩვენს ეზოში ყველა სულიერი ბინადრობდა, მაგრამ არაფრის ისე არ მეშინოდა, როგორც ინდაურის.  ის რომ „კულუ, კულუს“ დაიძახებდა, ჩიჩახვს ჩამოიბერავდა და ნახევარ წრეს დაარტყამდა, მე ბაბუს ფავარებდი თავს. - მაგ ინდოურის საცივს გაჭუმ ბაბუა მე შენ, თუ ვყოფილვარ ალიოშა ბოლქვაძეო - ჩუმად მეუბნებოდა ბაბუ, თან შეთქმულივით, თვალს მიპაჭუნებდა. 
  „მუჭა-მუჭა“ მიყვარდა ძალიან. ბაბუს შერქმეული იყო ეს სახელი. ცხელ ჭადში ჩადებდა ყველს, პატარა კვერის ფორმას მისცემდა და ა, თამრიკა, მზადაა შენი მუჭა-მუჭაო. ახლა ასეთებს მე ვუკეთებ ჩემს ანასტასიას, ჯერ ჭ-ს ვერ ამბობს და „მუწა-მუწა“-ს ეძახის...
  ბაბუას ერთი და ჰყავდა, ტასო. იქვე ცხოვრობდა, ჩვენს გვერდით. მთელ სოფელში ასეთ ლამაზ და სუფთა ქალს ვერ ნახავდი. საოცრად მუჟუჟუნე ცისფერი თვალები ჰქონდა, კარგად თუ დააკვიდებოდი, შიგ გვირილებიც მოჩანდა. (მაინც რა არის ეს დალოცვილი გენეტიკა, ტასოსნაირი თვალები, თავის გვირილებიანად მარტო მე და მამას გამოგვყვა)... სამზადის მიწური ისე ჰქონდა ენით გალოკილი, ნამცეცს ვერ ნახავდი. დაილაპარაკებდა და თაფლი და შაქარი ამოსდიოდა პირიდან.
  -ნენავ სულო, ნენავ გულო, ნენავ, ჩემო დახატულო! - ამ სიტყვებით იცოდა ჩემი მოფერება. მე ვდნებოდი... უწონადობა მაშინ კი არა, მგონი, ახლაც არ ვიცი წესიერად რა არის, მაგრამ რაღაც ასეთი კი მემართებოდა... ინდაურის რომ მეშინოდა, ტასომაც იცოდა. იმ საზიზღარი ინდაურის გამო, მახსოვს, ტასო ბებიამ შეშინებულისა რომ შემილოცა. ის შელოცვა ახლაც ყურში მაქვს, მასავით ტკბილი და თბილი. 
  მერე? ბევრმა წყალმა ჩაიარა... იდგა ჩემი ბავშვობისსუნიანი და კუჭევაშლისგემოიანი ოდა წლობით თავჩაქინდრული, არც ალიოშას ბანი ხდიდა ჭერს და არც ფატის ლოცვა უმაგრებდა კოჭებს, აღარც ის რუ მოწანწკარებდა ეზოს ბოლოში და ის მუხაც შეშად დაეჩეხათ სხვის ჭირზე ღობეს ჩხირად მოსობილ მეზობლებს...
  ახლა ადგილის დედად დედაჩემია იქ. ამ თბილისელმა ქალმა კიდეც დაბარა, კიდეც დათესა და ჭირნახულიც (თვითონ უდიდეს ჭირნანახმა) მთელი სოფლის გასაკვირი მოიწია. ზაფხულობით მარიამი, გიორგი, ლიკუნა და ჩემი შვილიშვილი, ანასტასია დარბიან ეზოში, ახლა ტასო დასდევს წიწილებს, იმ წიწილებს, ბაბუაჩემის შემოდგომამ რომ დაითვალა... 
მსგავსი